Molykote 44 Medium – smar wysokotemperaturowy do łożysk

Czym jest Molykote 44 Medium?

Molykote 44 Medium to białawy, wysokotemperaturowy smar łożyskowy. Producent wskazuje jego zastosowanie między innymi w łożyskach wentylatorów pieców, suszarek włókienniczych, przenośników, podgrzewaczy pieców oraz w łożyskach wyciskowych sprzęgieł samochodowych. Szeroki zakres temperatur, odporność na utlenianie i niewielka lotność oleju bazowego pomagają tam, gdzie zwykły smar łożyskowy szybko traci właściwości.

Samo dopasowanie temperatury nie wystarcza. O przydatności decydują także prędkość obrotowa, obciążenie, konstrukcja uszczelnień, ilość smaru, możliwość odprowadzenia jego nadmiaru i sposób dosmarowywania. Temperaturę należy odnosić do miejsca smarowania, a nie wyłącznie do powietrza w komorze pieca.

Budowa i zasada działania smaru

Smar plastyczny nie jest jednorodnym „gęstym olejem”. Zagęszczacz tworzy strukturę, która utrzymuje olej bazowy w punkcie smarnym. Podczas pracy niewielka ilość oleju wydziela się i trafia pomiędzy powierzchnie współpracujących elementów. Film olejowy ogranicza kontakt metalu z metalem, a pozostały smar działa jak rezerwuar. Dlatego trzeba rozpatrywać jednocześnie lepkość oleju, konsystencję i stabilność całej struktury.

W Molykote 44 Medium olejem bazowym jest olej silikonowy, a zagęszczaczem mydło litowe. Produkt nie zawiera deklarowanych stałych środków smarnych, zatem nie jest smarem z dwusiarczkiem molibdenu, grafitem ani PTFE. Producent podaje również, że PTFE i substancje z grupy PFAS nie są celowo wprowadzane do receptury. Biaława barwa ułatwia kontrolę czystości podczas aplikacji, lecz sama nie mówi o stanie smaru po dłuższej pracy.

Olej silikonowy wyróżnia mała lotność i dobra odporność na utlenianie. W gorącym łożysku utrata lub degradacja oleju mogłaby pozostawić sam zagęszczacz, który nie tworzy już prawidłowego filmu. Litowe mydło nadaje strukturę odpowiednią do wielu klasycznych metod nakładania i dosmarowywania. Określenie „silikonowy” nie przesądza jednak o zgodności z każdym uszczelnieniem, tworzywem lub obciążeniem.

Najważniejsze dane techniczne Molykote 44 Medium

Wartości są typowe dla produktu i służą do wstępnego doboru. Nie należy traktować ich jako gwarantowanych granic dla każdej partii lub jako specyfikacji całego urządzenia.

Różnica między +204°C na stronie produktu a +200°C w szczegółowej karcie jest niewielka, ale przy projektowaniu nie warto jej ignorować. Jeśli węzeł ma stale pracować przy górnej granicy, trzeba sprawdzić temperaturę samego łożyska, czas ekspozycji i rzeczywisty cykl pracy. Także temperatura kroplenia 204°C nie oznacza nieograniczonej trwałości w tej temperaturze.

Co oznaczają parametry w pracy łożyska?

Lepkość oleju bazowego wpływa na zdolność utworzenia filmu pomiędzy bieżniami i elementami tocznymi. Zbyt mała lepkość przy danej temperaturze i obciążeniu sprzyja tarciu mieszanemu. Zbyt duża zwiększa opory ruchu i wytwarzanie ciepła, szczególnie przy wysokich obrotach. Wartość 84 mm²/s przy 40°C wymaga więc uzupełnienia o temperaturę pracy, średnicę, obroty, obciążenie i wymagany czas eksploatacji.

Penetracja 240–280 opisuje podatność smaru na odkształcenie w znormalizowanym badaniu. Wyjaśnia historyczne oznaczenia NLGI 2–3, ale do aktualnego, krótkiego opisu należy przyjmować klasę NLGI 2. Penetracja nie jest bezpośrednim pomiarem lepkości oleju, trwałości smaru ani dopuszczalnego obciążenia łożyska.

Wydzielanie oleju 2,5% i ubytek przez odparowanie 2,0% zmierzono po 24 godzinach w 150°C. Kontrolowane wydzielanie oleju zasila strefę tarcia, ale jego nadmiar może oznaczać utratę środka z oprawy. Wyników laboratoryjnych nie wolno przeliczać wprost na liczbę godzin pracy wentylatora lub przenośnika.

Prędkość obrotowa i współczynnik Dn

Współczynnik Dn oblicza się jako iloczyn średnicy otworu łożyska d w milimetrach i prędkości n w obr./min. Dla łożyska o otworze 25 mm przy 6000 obr./min otrzymujemy Dn = 150 000 mm/min. Wynik jest niższy od 300 000 mm/min podawanych dla Molykote 44 Medium, ale nie zatwierdza jeszcze zastosowania.

Trzeba uwzględnić typ łożyska, temperaturę, obciążenie, koszyk, uszczelnienie i ilość smaru. Przy dużych obrotach łatwo przepełnić oprawę: nadmiar środka jest intensywnie mieszany, zwiększa opory i może podnieść temperaturę. Dn jest użytecznym filtrem porównawczym, a nie samodzielną gwarancją trwałości.

Łożyska wentylatorów pieców i suszarek

Wentylator pieca może pracować długo przy gorącym zespole, lecz temperatura łożyska zależy od odległości od komory, przepływu powietrza, osłon cieplnych i chłodzenia. Po zatrzymaniu urządzenia przepływ ustaje, a rozgrzane elementy nadal oddają ciepło. Temperatura oprawy może więc chwilowo wzrosnąć właśnie podczas postoju. Pomiar należy wykonać zarówno w ustalonej pracy, jak i po wyłączeniu.

Molykote 44 Medium można rozważyć, gdy wymagana jest odporność na ciepło, ograniczone odparowywanie i stabilność podczas długich cykli. Przed wymianą ustala się typ łożyska oraz dotychczasowy smar. Łożyska zamknięte fabrycznie, na przykład 2RS, często nie przewidują rutynowego dosmarowywania. W oprawie z punktem smarnym dawkę i interwał dobiera się do wolnej przestrzeni, obrotów i warunków cieplnych.

W suszarkach włókienniczych dochodzą pył, włókna i ryzyko migracji smaru poza oprawę. Zanieczyszczenia stałe przyspieszają zużycie bieżni nawet wtedy, gdy olej zachowuje właściwości. Kontrola czystości i szczelności jest więc równie ważna jak wybór gatunku smaru.

Przenośniki i podgrzewacze pieców

W przenośniku mogą występować łożyska wałów, rolki, tuleje, prowadnice i otwarte łańcuchy. Jednego smaru nie należy automatycznie przypisywać do całego urządzenia. Poszczególne punkty mogą wymagać odmiennej lepkości, konsystencji i dodatków przeciwzużyciowych. Szczególnie ważne jest odróżnienie zamkniętego łożyska tocznego od otwartego łańcucha narażonego na pył i bezpośrednie promieniowanie cieplne.

W podgrzewaczach pieców i innych gorących układach uwzględnia się cykliczne rozruchy oraz postoje. Odczyt wykonany tylko podczas jednej fazy zmiany produkcyjnej może nie pokazać najwyższej temperatury. Plan smarowania powinien wynikać z obserwacji całego cyklu.

Łożysko wyciskowe sprzęgła i elementy samochodowe

Łożyska wyciskowe sprzęgieł samochodowych są wymieniane jako przykład zastosowania, ale nie stanowi to uniwersalnego zalecenia dla każdego współczesnego zespołu. Wiele łożysk ma fabryczne smarowanie i konstrukcję nierozbieralną. Jeśli producent pojazdu lub części nie przewiduje ponownego smarowania, należy przestrzegać tej instrukcji.

Trzeba odróżnić samo łożysko od tulei prowadzącej, widełek i punktów styku. Elementy pracują przy innym rodzaju ruchu i mogą wymagać różnych środków. Zbyt obfita aplikacja w pobliżu tarczy sprzęgła grozi zabrudzeniem powierzchni ciernych, dlatego ważniejsza od zasady „więcej smaru” jest dokładna instrukcja montażowa.

Kontakt z tworzywami, gumą i wodą

Producent podaje zgodność Molykote 44 Medium z większością tworzyw sztucznych oraz dobrą odporność na wodę. Jest to cenna wskazówka dla koszyków łożyskowych, tulei i innych części polimerowych, ale nie potwierdzenie zgodności z każdym materiałem. W wymagającej aplikacji trzeba sprawdzić konkretny gatunek tworzywa, temperaturę oraz ewentualne zmiany wymiarów i twardości.

Podobnie postępuje się z elastomerami uszczelnień. Potoczna nazwa „guma” nie wystarcza; ocenia się zmianę objętości, twardości i tarcia po kontakcie ze smarem. Odporność na wodę nie zastępuje uszczelnienia chroniącego przed strumieniem wody, pyłem i środkami myjącymi.

Molykote 44 Medium a Molykote 41

Molykote 41 ma wyższą granicę temperatury, ale wyraźnie mniejszą wartość Dn. Molykote 44 Medium jest lepiej dopasowany do wielu szybciej pracujących łożysk, o ile jego zakres cieplny jest wystarczający. Porównanie nie jest tabelą zamienności – zmianę trzeba zatwierdzić dla konkretnego węzła i przeprowadzić z uwzględnieniem usunięcia poprzedniego środka.

Dobór, aplikacja i wymiana

1. Zidentyfikuj węzeł. Ustal typ i wymiary łożyska, rodzaj ruchu oraz możliwość dosmarowania.
2. Zbierz parametry. Potrzebne są obroty, obciążenie i temperatura podczas pracy oraz postoju.
3. Sprawdź środowisko. Uwzględnij wodę, pył, środki myjące, tworzywa i elastomery.
4. Oceń Dn i lepkość. Nie wybieraj produktu wyłącznie według temperatury granicznej.
5. Oczyść miejsce aplikacji. Usuń stary środek zgodnie z instrukcją serwisową.
6. Nanieś właściwą ilość. Można użyć pędzla, szpatułki lub odpowiedniego urządzenia smarującego.
7. Skontroluj pracę. Po uruchomieniu obserwuj temperaturę, hałas i wycieki.

Zgodności różnych zagęszczaczy i olejów nie należy zakładać tylko dlatego, że oba produkty mają NLGI 2. Mieszanina może zmienić konsystencję, wydzielanie oleju lub trwałość w wysokiej temperaturze. Gwałtowny wzrost temperatury po dosmarowaniu może wskazywać na nadmierną ilość środka, choć trzeba wykluczyć również przyczyny mechaniczne.

Ograniczenia, bezpieczeństwo i przechowywanie

Nie stosować na powierzchniach malowanych. Ograniczenie jest szczególnie ważne przy prowadnicach i mechanizmach położonych blisko lakierowanych elementów. Przed użyciem należy przeczytać aktualną kartę charakterystyki oraz oznakowanie opakowania.

Sama obecność produktu w zakładzie spożywczym nie potwierdza dopuszczenia do przypadkowego kontaktu z żywnością. Instalacje tlenowe, gazowe i kontakt z agresywnymi chemikaliami wymagają osobnej kwalifikacji. Karta charakterystyki opisuje mieszaninę jako szkodliwą dla organizmów wodnych, powodującą długotrwałe skutki; nie należy dopuszczać do uwolnienia do środowiska.

Zamknięte opakowanie przechowywane w chłodnym i ciemnym miejscu zachowuje przydatność przez 36 miesięcy od daty produkcji. Po otwarciu trzeba chronić smar przed pyłem, wilgocią i zanieczyszczeniem narzędziami używanymi do innych produktów.